Kedeng kedeng in Estland (en de andere Baltische Staten)

Hoewel ik in Estland meestal de bus gebruik om het land door te komen, lukt het ook prima zonder bus. Grof gezegd zijn er drie andere opties: per huurauto, per trein of liftend.

IMAG0429

Met Tim maakte ik mijn eerste treinrit door Estland, op de belangrijkste spoorlijn van het land, Tallinn-Tartu. Na een lang en zwaar weekend wilden we wel eens even lekker rustig kunnen slapen tot we in Tartu aankwamen. Prima te doen, moet ik zeggen.

De trein is in Estland in principe een prima vervoersmiddel, zolang je maar in de grotere plaatsen moet zijn en de tijd wilt nemen om te wachten op je trein. En hem vooral niet mist. Ter vergelijking, op de route Tallinn-Tartu rijden zo’n vier treinen per dag, tegen meer dan twintig bussen per dag. Daarnaast rijden de bussen vaker en tot later dan de trein. Sommige bussen, zoals de SEBE Noorte Express, geeft jongeren 50 procent korting op de tickets voor jongeren onder de 26 jaar. Nou heb ik van Esten gehoord over treinen die niet in de online-dienstregeling staan, maar wel rijden én goedkoper zouden zijn, maar of die treinen er nog daadwerkelijk zijn, is maar de vraag.

De trein is doorgaans iéts goedkoper, stukken ruimer en soms iets sneller dan de bus, maar daar tegenover staat dan de lage frequentie en de onhandige ligging van sommige treinstations. Ook zijn de intercitybussen van SEBE-buslijn 724 wat luxer. Daarnaast zijn spoorlijnen vooral gericht op de hoofdstad Tallinn.

Treinen in en naar Estland

Naar de steden Narva, Viljandi en Pärnu rijdt Edelaraudtee slechts één keer per dag, naar Rakvere twee. Eén keer per dag rijdt er ook een trein via Narva door naar Moskou (v. 17.00, a. 09.20, GO Rail) en twee per dag rijden door naar St. Petersburg (v. 07.50 en v. 14.25, 6,5 uur reistijd, EVR en RZD). Alleen het stadje Rapla wordt vaak aangedaan, daar komen er tien, puur omdat het op een kruispunt van spoorlijnen ligt. Dat valt tegen, als je bedenkt dat er in een doorsnee plaatsje in Nederland, zeg Grou-Jirnsum twee treinen per uur komen. Daarnaast razen die treinen met 140 kilometer per uur door naar de grote plaatsen van Nederland en zit je in twee uur in Utrecht, zonder op alle kleine stations daartussen te stoppen. Dat is in Estland simpelweg onmogelijk: te weinig reizigers, te weinig treinen en ongeschikte infrastructuur. Daarnaast bestaat het spoor vooral vanwege zijn rol in het goederenvervoer. In het grensoverschrijdend verkeer van goederen gaat 88% per spoor, vooral naar Rusland en Letland, maar ook per ferry naar Finland.

Daarnaast is er een verschil in kwaliteit. De meeste treinen van Edelaraudtee zijn op dit moment nog dieseltreinen van het uit het Sovjet-tijdperk stammende type DR1A en DR1B . Aanschaf van nieuwere treinstellen was lange tijd wat lastig door de Russische spoorbreedte van 1,520 mm tegenover de 1,435 mm in West- en Midden Europa. Deze oude beestjes zijn vanaf 1963 gebouwd in Riga bij Rīgas Vagonbūves Rūpnīca en zijn eerlijk gezegd sindsdien weinig veranderd. Tot juni 2014 worden ze geleidelijk vervangen door moderne Stadler FLIRT-treinstellen van Elektriraudtee. Tegen die tijd moet ook de dienstregeling worden opgeschroefd.

Boemelen naar Riga

Er zijn overigens ook treinverbindingen tussen Tallinn, Tartu en Riga. Eén maal per dag sluit de trein van Tallinn naar Valga in Valga aan op de trein naar Riga. Dat klinkt omslachtig en is het ook; de trein doet er namelijk in totaal zo’n negen uur over de 430 kilometer en stopt zo’n beetje bij elke hut langs het spoor. Er zijn plannen hier wat aan te doen, maar voor dat gebeurt zijn we wel een aantal jaar verder. De concurrerende buslijnen van LuxExpress doen er zo’n vier tot vierenhalf uur over. De treintijden zijn te vinden op de site van Edelaraudtee.

Andere Baltische Staten

Natuurlijk ben ik ook in de andere Baltische Staten geweest. Ik nam niet alleen meerdere keren de trein van Estland naar Letland, maar reed ook met de Elektrishka van Riga naar Jurmala en treinde tussen Vilnius, Kaunas, Sestokai, Bialystok (PL) en Warschau.

Litouwen

Mijn algemene indruk is dat het Litouwse spoorwegnetwerk het best ontwikkeld is. Daar rijden snelle, moderne dubbeldekstreinen tussen de grote steden en worden de kleinere dorpen bediend met dezelfde uit het Sovjet-tijdperk stammende DR1A-treinstellen. Naar de meeste plaatsen met een spooraansluiting rijden meerdere treinen per dag, aangevuld met nacht- en dagtreinen naar Minsk, Daugavpils, St. Petersburg en Moskou. Met twee overstappen is er ook een verbinding naar Warschau, maar die is weinig efficiënter dan de verbinding Tallinn-Riga. De nationale spoorwegmaatschappij Lietuvos Geležinkeliai is relatief goedkoop en biedt studentenkorting.

www.litrail.lt

Letland

Het Letse netwerk is vooral sterk in de Elektrishka’s rond Riga, waar zo’n beetje elk uur een trein naar de steden rond Riga vertrekt. Ook zijn de grotere steden in het binnenland als Daugavpils goed te bereiken, maar sommige belangrijke steden ook helemaal niet. De nationale spoorwegmaatschappij Pasažieru Vilciens heeft wel een handige website en is best goedkoop. Ook bieden ze vaak studentenkorting en is het goedkoper om aan de balie de kaartjes te kopen.

www.pv.lv

Kortingen:

Interrail is niet geldig in de Baltische Staten, maar de Estse spoorwegmaatschappijen accepteren de ISIC-kaart en studentenkaart wel als kortingskaart. Daarnaast is er voor de laatste “Intercity”-treinen van de dag op vrijdag en zondag (treinnummer 0016 en 0017) tussen Tallinn en Tartu een speciaal studentenkaartje van €4,50 te koop. Voor de overige dagen geldt er een 30% kortingstarief.