Midzomernacht, Jäänipäev, is het Sinterklaas van Estland, hét feestwaar alle Esten weken van tevoren naar uitkijken: jong en oud blijft op tot laat in de nacht, en eigenlijk iedereen is vrij.

IMAG0607

Spookstad

Op drieëntwintig juni kon ik gewoon niet in Tartu blijven: de stad zou verlaten zijn, werd me verteld. Daarom besloot ik ‘op de duim’ naar een klein dorpje boven Tallinn te gaan, waar ik was uitgenodigd door een Engelse vriend en zijn Estse vriendin om in een openluchtmuseum een Jääniöö mee te maken.

Maar dan moest ik er nog wel zien te komen. Rond een uur of twaalf ging ik even ten noorden van de Tartu Maaülikooli (Tartu University of Life Sciences) langs de weg staan. Helaas viel het verkeer tegen: er was geen hond te bekennen, en de paar auto’s die langskwamen, zaten bomvol.

Toen ik al ongeveer een half uur in de zon stond te zweten, zag ik bij de bushalte een stuk terug een roodharig meisje uit de bus stappen en al snel werd wat ik vreesde waarheid: ik kreeg concurrentie. Maar het viel mee, de auto die haar oppikte stopte even later heel beleefd ook voor mij.

Kattenliefhebber

En zoals zo vaak bij mensen die lifters oppikken, was ook deze bestuurder niet helemaal normaal. Het bleek een oude vent die op een heel wisselend tempo over de A2 richting Tallinn reed. Maar het meest aparte was niet de bestuurder, maar zijn compagnon: een in de auto loslopende witte kat, die luid begon te mauwen wanneer het te warm of benauwd werd in de auto, en er geen enkel probleem mee had om over onze schouders te lopen. Toen het roodharige meisje de telefoon opnam, besloot de kat dat het wel een strak plan was om op haar schouder recht in de telefoon te bléren.

Bij Pöltsamaa waren we verlost van de kat en zijn chauffeur: hij moest hier linksaf naar een van de omliggende dorpjes. We besloten door te reizen als duo, omdat het meisje ook naar de regio Tallinn moest. Binnen een half uur zaten we weer in de auto, ditmaal bij een Australische Est die terug naar zijn geboorteregio kwam voor Jäänipäev. “In deze tijd van het jaar is het te koud voor me in Melbourne, dan kan ik hier een beetje opwarmen. In de winter ga ik weer terug: dan wordt het hier veel te koud.” Esten en kou… We praatten wat over de Estse community in Australië. Het schijnt dat er daar zelfs Saku wordt verkocht. Voor vijf tot acht dollar. Per flesje.

Na een uur doorrijden kwamen we bij Tallinn aan. Vanaf hier pakte ik een stadsbus naar het centrum, waar ik overstapte op een rammelende, luidruchtige, uit de Sovjettijd stammende stadsbus die me door havengebieden en industrie de stad uitleidde, naar het kustdorpje Viimsi. Daar moest ik niet zijn: ik was bij de verkeerde halte uitgestapt. Dat werd lopen.

Wassenaar aan de Baltische zee

Na een ruim half uur lopen kwam ik eindelijk tegen half tien aan bij het openluchtmuseum in het dorpje Haabneeme. Daar zat de sfeer er al goed in: Estse folkmuziek, Saku, Vurst en een prachtig uitzicht over de Baltische golf. Alles was aanwezig om er een mooie avond van te maken.

IMAG0607

Haabneeme schijnt een beetje het Wassenaar van Estland te zijn: bijna elke bekende Est heeft hier een huis en het gemiddelde inkomen ligt hier vele tientallen keren hoger dan in de grauwe flattenwijken in Tallinn. Toch was ik verbaasd dat ik hier professor Andres Kasekamp van Baltic Political History bij het vreugdevuur tegenkwam: Estland is zo klein. Hij wist me nog wat te vertellen over mijn essay, maar was vooral lyrisch over het feit dat het nog steeds prachtig weer was. “Dit zou wel eens de éérste Jäänipäev kunnen zijn dat het niét regent”, vertelt hij. “Ik kan me eigenlijk niet herinneren wanneer dat voor het laatst was.” Al snel raakte hij aan de praat met een expat die nog maar een paar jaar uit de Verenigde Staten was teruggekeerd. Daar is dit feest eigenlijk ook voor: Esten, waar ze ook vandaan komen, voelen zich hier weer écht Est.

IMAG0611

Bij het stenenstrand zakte tegen elf uur eindelijk de zon in de zee. Tegen twaalf uur was het nog steeds licht genoeg om de zeilboten die voor de kust lagen te zien. Tegen een uur of één kwam er een zeemist op die de veerboten naar Finland in de verte op zwevende spookschepen deed lijken.

IMAG0610

Tegen twee uur waren wij wel een beetje klaar met de avond, ik had me al aan veel te veel Esten moeten voorstellen die ik me toch nooit meer zou herinneren. Alleen wegkomen van deze plek bleek een stuk lastiger dan verwacht: alle taxicentrales hadden geen enkele auto meer beschikbaar. Sterker nog: bijna geen enkele taxicentrale kon meteen antwoorden. Uiteindelijk hielden we er gewoon een aan op straat die toevallig wél leeg was en haalden we het naar Tallinn. Na nog een drankje daar besloot ik dat ik écht te moe was, en belde ik weer ‘the Dancing Eesti’ op. Ik bleek nog in het systeem te staan na mijn vorige bezoekjes en voor zeven euro hadden ze nog een bed voor me: tijd om te gaan slapen.

ComedyEstonia hield een live-verslag van de Jäänipäev bij.